SODYUM POTASYUM TARTARAT (Rochelle Tuzu) –
-
Kimyasal adı: Sodyum Potasyum Tartrat Tetrahidrat
-
Diğer adları: Rochelle Salt, Seignette Tuzu
-
Formül: KNaC₄H₄O₆·4H₂O
-
CAS No: 6106-24-7
-
Tartar asidinin çift tuzudur
Fiziksel Özellikleri
-
Görünüm: Şeffaf – beyaz kristal veya toz
-
Tat: Hafif tuzlu – asidik
-
Çözünürlük:
-
Suda iyi çözünür
-
Alkolde pratikte çözünmez
-
-
Yoğunluk (yaklaşık): 1.79 g/cm³
-
Higroskopik değildir fakat nemli ortamda su çekebilir
-
Isıtıldığında kristal suyu kaybeder
Özel Özellik
-
Piyzoelektrik ve piezo-optik özellikleri vardır
Bu nedenle bazı elektronik ve optik uygulamalarda kullanılmıştır.
Üretim
Tartar asidinin, sodyum hidroksit ve potasyum hidroksit / karbonatlarla nötralize edilmesi ile elde edilir.
Kullanım Alanları
1️⃣ Laboratuvar ve Analitik Kimya
-
Fehling çözeltisinin temel bileşeni
(Bakır sülfat + sodyum potasyum tartrat + NaOH → indirgen şeker tayini) -
Kompleks oluşturucu – bakır iyonlarını stabil tutar
-
Tampon çözeltilerde yardımcı madde
2️⃣ Elektrik – Elektronik
-
Tarihsel olarak piyzoelektrik kristal olarak kullanılmıştır
-
Ses cihazları, mikrofonlar ve osilatörlerde eski teknoloji uygulamaları mevcuttur
3️⃣ Gıda ve Eczacılık
-
Stabilizatör ve kompleks yapıcı
-
Bazı ülkelerde sınırlı gıda katkısı olarak kullanımı vardır
-
Müshil etkisi sebebiyle geçmişte tıpta kullanılmıştır (günümüzde pek tercih edilmez)
4️⃣ Sanayi ve Diğer Kullanımlar
-
Metal kaplama banyolarında kompleks yapıcı
-
Fotoğrafçılıkta yardımcı kimyasal
-
Seramik ve cam üretiminde bazı formülasyonlarda
-
Tekstil, kağıt ve fotoğraf kimyasallarında
Kimyasal Davranış
-
Bakır iyonlarıyla güçlü kompleks yapar
-
Isıtılınca su kaybeder, daha sonra bozunabilir
-
Kuvvetli asitlerle parçalanır
Sağlık ve Güvenlik
Genel olarak orta derecede güvenli kabul edilir.
Dikkat:
-
Tozu solunmamalı
-
Göz ve cilde temas tahriş yapabilir
-
Ağızdan yüksek doz alınmamalıdır (ishal – mide tahrişi yapabilir)
Temas Halinde
-
Göz → bol su ile yıkayın
-
Cilt → su ve sabun
-
Yutma → tıbbi destek alın
Depolama Koşulları
-
Kuru ve serin ortamda
-
Işıktan uzak
-
Orijinal kapalı ambalajında
-
Nemden uzak tutulmalı
Ambalaj ve Kalite
-
Genellikle 500 g – 1 kg laboratuvar ambalajı
-
25 kg torba / çuval endüstriyel ambalaj
-
Laboratuvar kalitesi, gıda kalitesi ve teknik kalite bulunabilir