SODYUM HİDROKSİT (SAF) – AYRINTILI VE TEKNİK TANIM
Sodyum hidroksit, kimyasal formülü NaOH olan; güçlü bazik karaktere sahip, inorganik ve aşındırıcı bir kimyasaldır. Halk arasında kostik soda veya sud kostik olarak bilinir. Endüstride, laboratuvarlarda ve kimyasal üretim süreçlerinde temel hammaddelerden biridir. “Saf” ibaresi, ürünün yüksek saflık derecesine sahip olduğunu ve kontrollü uygulamalara uygunluğunu ifade eder.
1. Fiziksel ve Kimyasal Özellikler
-
Kimyasal formül: NaOH
-
Molekül ağırlığı: 40,00 g/mol
-
Görünüm: Beyaz, pul (flake), boncuk (pearl) veya granül katı
-
Koku: Kokusuz
-
Erime noktası: ~318 °C
-
Kaynama noktası: ~1.388 °C (parçalanarak)
-
Çözünürlük:
-
Suda çok iyi çözünür (çözünme şiddetle ekzotermiktir)
-
Alkol ve gliserinde çözünür
-
-
pH: Konsantre çözeltilerde 14’e yakın
-
Kimyasal karakter: Kuvvetli baz, higroskopik (havadan nem ve CO₂ çeker)
2. Üretim Yöntemi
Sodyum hidroksit, endüstriyel olarak klor-alkali prosesi ile üretilir:
-
Sodyum klorür (NaCl) çözeltisinin elektrolizi
-
Yan ürünler: Klor (Cl₂) ve hidrojen (H₂)
3. Kullanım Alanları
a) Laboratuvar ve Analitik Kimya
-
Asit–baz titrasyonlarında standart çözelti
-
pH ayarlama ve tampon çözelti hazırlama
-
Organik ve inorganik sentezlerde baz olarak
b) Kimya ve Sanayi
-
Sabun ve deterjan üretimi (saponifikasyon)
-
Kağıt ve selüloz sanayi
-
Alüminyum ve metal yüzey işlemleri
-
Tekstil apre ve boyama işlemleri
-
Reçine, boya ve plastik üretimi
c) Su ve Atık Su Arıtma
-
pH yükseltme ve asit nötralizasyonu
-
Ağır metal çöktürme işlemleri
d) Gıda ve İlaç (Kontrollü ve Sınırlı)
-
Gıda katkısı E524 (ör. zeytin acılığının giderilmesi)
-
İlaç ve farmasötik ara ürün üretimi
Yalnızca gıda/farmasötik saflık ve mevzuata uygun kullanım şarttır.
4. Güvenlik, Sağlık ve Depolama
-
Son derece aşındırıcıdır; cilt, göz ve solunum yolları için tehlikelidir
-
Kişisel koruyucu ekipman (eldiven, gözlük, yüz siperi) zorunludur
-
Asitlerle ve alüminyum gibi bazı metallerle şiddetli reaksiyon verir
-
Hava almayan, plastik (HDPE) ambalajlarda saklanmalıdır
-
Nem ve CO₂ absorbe ettiği için kapalı tutulmalıdır
5. Saflık Türleri ve Formları
-
Teknik saflık: Endüstriyel kullanım
-
Saf / Analitik (AR, ACS): Laboratuvar ve hassas prosesler
-
Gıda saflığı: E524 standartlarına uygun
-
Fiziksel form: Pul, boncuk (pearl), granül, çözelti (%30–50)
6. Çözelti Hazırlama (Özet Teknik Bilgi)
-
Daima NaOH suya eklenir, asla su NaOH üzerine dökülmez
-
Yavaş ve kontrollü ekleme yapılmalıdır (ısı açığa çıkar)