Retinoic Acid (Tretinoin) Nedir?
Tretinoin, A vitamininin (retinol) asit formu olan, güçlü bir topikal retinoidtir. Dermatolojide özellikle akne, fotoaging, hiperpigmentasyon ve keratinizasyon bozukluklarında kullanılır.
Kimyasal Bilgiler
-
INCI / Adı: Tretinoin
-
Kimyasal Adı: all-trans-Retinoic Acid
-
Molekül Formülü: C₂₀H₂₈O₂
-
Molekül Ağırlığı: 300.44 g/mol
-
CAS No: 302-79-4
-
Yapı: Polien zincirli karboksilik asit
-
İzomer: all-trans (en aktif form)
Fiziksel Özellikler (Powder)
-
Görünüm: Sarı–turuncu kristal toz
-
Koku: Hafif karakteristik
-
Çözünürlük:
-
Suda: Çözünmez
-
Alkol, aseton, kloroform, DMSO: Çözünür
-
-
Işık Hassasiyeti: Çok yüksek (fotodegradasyon)
-
Isı Hassasiyeti: Yüksek
-
pKa: ~4.7
-
Erime Noktası: ~180–181 °C (bozunarak)
Farmakolojik / Kozmesötik Etki
-
Epidermal hücre yenilenmesini hızlandırır
-
Komedon oluşumunu azaltır
-
Kolajen sentezini uyarır
-
Melanin dağılımını düzenler
-
Sebum kanal tıkanıklığını önler
Kullanım Alanları
-
Akne vulgaris (komedonal / inflamatuvar)
-
Fotoaging (ince kırışıklıklar)
-
Melazma & hiperpigmentasyon
-
Keratozis pilaris
-
Topikal farmasötik preparatlar (krem, jel, losyon)
Tipik Konsantrasyonlar (Topikal)
-
0.01% – 0.1%
-
Başlangıç: 0.025%
-
Orta: 0.05%
-
Güçlü: 0.1%
-
Powder form doğrudan kullanılmaz, mutlaka uygun taşıyıcı sistemle formüle edilir.
Formülasyon Notları (Çok Önemli)
-
Işıktan korunmalı (amber kap, düşük ışık)
-
Antioksidan eklenmeli:
-
BHT, BHA, α-Tocopherol
-
-
pH aralığı: 5.0 – 6.5
-
Metal iyonlarından kaçınılmalı
-
Mikroenkapsülasyon veya liposomal sistemler stabiliteyi artırır
-
Alkol bazlı jel ve O/W emülsiyonlar yaygındır
Güvenlik & Uyarılar
-
Teratojenik → Hamilelikte KESİNLİKLE kontrendike
-
Eritem, soyulma, yanma yapabilir
-
Gündüz kullanımda güneş koruyucu zorunlu
-
İlk haftalarda “retinoid reaksiyonu” normaldir
Depolama
-
2–8 °C (tercihen buzdolabı)
-
Işığa ve oksijene karşı korumalı
-
Azot atmosferi stabiliteyi artırır
-
Orijinal, sıkı kapalı ambalaj
Tretinoin vs Retinol (Kısa Karşılaştırma)
| Özellik | Tretinoin | Retinol |
|---|---|---|
| Güç | Çok yüksek | Orta |
| Reçete | Genellikle gerekir | Gerekmez |
| Stabilite | Düşük | Daha yüksek |
| Etki Hızı | Hızlı | Yavaş |