KLOROFORM NEDİR? (TRİKLOROMETAN) – DETAYLI VE TEKNİK BİLGİ
Kloroformun Tanımı
Kloroform, kimyasal formülü CHCl₃ olan, renksiz, uçucu, tatlımsı kokulu bir klorlu organik çözücüdür. Kimyasal adı Triklorometan olup, geçmişte tıbbi anestezik olarak kullanılmış; günümüzde ise yüksek toksisitesi nedeniyle bu amaçla tamamen terk edilmiştir. Güncel kullanım alanları çoğunlukla endüstriyel ve laboratuvar uygulamalarıyla sınırlıdır.
Kimyasal Kimlik Bilgileri
-
Kimyasal Adı: Triklorometan
-
Yaygın Adı: Kloroform
-
CAS No: 67-66-3
-
EC No: 200-663-8
-
Molekül Formülü: CHCl₃
-
Molekül Ağırlığı: 119.38 g/mol
Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
-
Fiziksel Hal: Sıvı
-
Renk: Renksiz
-
Koku: Tatlımsı, ağır, eter benzeri
-
Kaynama Noktası: ~61.2 °C
-
Erime Noktası: −63.5 °C
-
Yoğunluk (20 °C): ~1.48 g/cm³
-
Buhar Basıncı: Orta–yüksek
-
Suda Çözünürlük: Çok düşük
-
Organik Çözücülerde Çözünürlük: Çok iyi
-
Yanıcılık: Yanıcı değildir (alev almaz)
Kloroform Ne İşe Yarar? – Kullanım Alanları
1. Laboratuvar ve Kimyasal Analiz
-
Organik bileşiklerin ekstraksiyonu
-
Reaksiyon çözücüsü
-
Spektroskopi ve kromatografi uygulamaları
-
NMR analizlerinde CDCl₃ (deuterated chloroform) türevi
2. Kimya ve İlaç Sanayi
-
Ara kimyasal üretimi
-
Aktif madde sentezleri
Doğrudan ilaç formülasyonlarında kullanımı yasaktır
3. Plastik ve Polimer Endüstrisi
-
Reçine ve polimer çözme
-
PVC ve özel elastomer çalışmalarında laboratuvar ölçeği
4. Akademik ve AR-GE
-
Organik sentez çalışmaları
-
Eğitim ve araştırma laboratuvarları
Avantajları
-
Çok güçlü çözücü
-
Geniş organik bileşik çözme kapasitesi
-
Kimyasal olarak kararlı
-
Yanıcı değildir
Dezavantajları ve Ciddi Riskleri
-
Yüksek derecede toksik
-
Solunması merkezi sinir sistemini baskılar
-
Karaciğer ve böbrek hasarına yol açar
-
Uzun süreli maruziyet:
-
Kanserojen risk (IARC Grup 2B)
-
Üreme toksisitesi
-
-
Kapalı alanlarda birikerek ölümcül olabilir
Sağlık Üzerindeki Etkileri
-
Baş dönmesi
-
Sersemlik
-
Mide bulantısı
-
Bilinç kaybı
-
Yüksek dozda:
-
Solunum durması
-
Kalp ritim bozukluğu
-
Ölüm riski
-
Kloroform vücutta metabolize olarak fosgen benzeri toksik ara ürünler oluşturabilir.
Güvenlik ve İş Sağlığı Önlemleri
-
Kapalı alanlarda kullanımı kesinlikle önerilmez
-
Çeker ocak (fume hood) zorunludur
-
Standart maske yeterli değildir
-
Organik buhar kartuşlu respiratör gerekir
-
Kimyasala dayanıklı eldiven ve gözlük kullanılmalıdır
Çevresel Etkiler
-
Uçucu organik bileşik (VOC)
-
Yeraltı sularını kirletebilir
-
Biyolojik olarak zor parçalanır
-
Ekosistem için toksiktir
Yasal Durum ve Kısıtlamalar
-
Tıbbi ve ev tipi kullanımı tamamen yasaktır
-
AB, ABD ve Türkiye’de:
-
Yalnızca profesyonel ve endüstriyel kullanım
-
MSDS, etiketleme ve kayıt zorunluluğu
-
-
Tüketici ürünlerinde kullanımı yasaklıdır
Kloroform Yerine Kullanılan Alternatifler
-
Diklorometan (DCM) – sınırlı
-
Etil asetat
-
Aseton
-
İzopropil alkol
-
DCM FREE solvent sistemleri
Depolama ve Taşıma
-
Serin ve karanlık ortam
-
Hava almayan, amber cam şişe
-
Işıktan korunmalı (fosgen oluşumu riski)
-
Stabilizatörlü ürün tercih edilmelidir
Kloroform nedir, triklorometan, kloroform çözücü, kloroform kullanım alanları, kloroform zararları, CHCl3 solvent, kloroform MSDS, kloroform güvenlik, kloroform özellikleri