DİKLOROMETAN (METİLEN KLORÜR) NEDİR? – DETAYLI VE TEKNİK BİLGİ
Diklorometan (DCM) Genel Tanımı
Diklorometan, kimyasal formülü CH₂Cl₂ olan, renksiz, uçucu ve karakteristik tatlımsı kokulu bir klorlu organik çözücüdür. Endüstride yaygın olarak metilen klorür adıyla bilinir. Yüksek çözücülük gücü, düşük kaynama noktası ve hızlı buharlaşma özellikleri sayesinde birçok sektörde kullanılmıştır.
Kimyasal Kimlik Bilgileri
-
Kimyasal Adı: Diklorometan
-
Yaygın Adı: Metilen Klorür
-
CAS No: 75-09-2
-
EC No: 200-838-9
-
Molekül Formülü: CH₂Cl₂
-
Molekül Ağırlığı: 84.93 g/mol
Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
-
Fiziksel Hal: Sıvı
-
Renk: Renksiz
-
Koku: Tatlımsı, kloroform benzeri
-
Kaynama Noktası: ~39.6 °C
-
Erime Noktası: −97 °C
-
Yoğunluk (20 °C): ~1.33 g/cm³
-
Buhar Basıncı: Yüksek
-
Suda Çözünürlük: Düşük
-
Organik Çözücülerde Çözünürlük: Çok iyi
Diklorometan Ne İşe Yarar? – Kullanım Alanları
1. Boya ve Vernik Sökücüler
-
Epoksi, poliüretan, yağlı boya ve endüstriyel kaplamaların sökülmesinde kullanılır
-
Seramik, metal ve beton yüzeylerde etkilidir
2. Kimya ve Laboratuvar Kullanımı
-
Ekstraksiyon çözücüsü
-
Organik sentezlerde reaksiyon ortamı
-
Kromatografi uygulamaları
3. Endüstriyel Temizlik
-
Metal yağ alma
-
Hassas parçaların temizliği
-
Elektronik komponent yıkama (geçmişte yaygındı)
4. İlaç ve Kozmetik Sanayi
-
Aktif madde ekstraksiyonları
-
Ara ürün üretimi
Günümüzde bu kullanım ciddi şekilde kısıtlanmıştır
5. Poliüretan Köpük ve Plastik Endüstrisi
-
Şişirici ajan (blowing agent)
-
Reçine çözücüsü
Avantajları
-
Çok güçlü çözücü
-
Düşük kaynama noktası sayesinde hızlı buharlaşma
-
Yanıcı değildir (alev almaz)
-
Çok çeşitli polimer ve reçineleri çözer
Dezavantajları ve Riskleri
-
Yüksek toksisite
-
Kapalı alanlarda solunması hayati risk oluşturur
-
Deriden hızlı emilir
-
Uzun süreli maruziyet:
-
Karaciğer hasarı
-
Merkezi sinir sistemi baskılanması
-
Kanserojen risk (şüpheli / muhtemel)
-
Sağlık Üzerindeki Etkileri
-
Baş dönmesi
-
Sersemlik
-
Nefes darlığı
-
Bilinç kaybı
-
Yüksek dozda: ölüm riski
Metilen klorür metabolize olduğunda karbon monoksit oluşturur.
Güvenlik ve İş Sağlığı
-
Kapalı alanlarda kullanımı kesinlikle önerilmez
-
Standart maske YETERSİZDİR
-
Özel organik buhar kartuşlu respiratör gerekir
-
Kimyasal geçirmez eldiven zorunludur
-
Profesyonel endüstriyel havalandırma gerektirir
Çevresel Etkiler
-
Uçucu organik bileşik (VOC)
-
Atmosferde fotokimyasal reaksiyonlara girer
-
Yeraltı suyunu kirletebilir
-
Biyolojik olarak zor parçalanır
Yasal Durum ve Kısıtlamalar
-
AB ve ABD’de ev tipi kullanım için büyük ölçüde yasaklanmıştır
-
Türkiye’de:
-
Endüstriyel ve profesyonel kullanım sınırlıdır
-
MSDS ve uygun etiketleme zorunludur
-
-
Tüketici ürünlerinde DCM FREE ibaresi tercih edilir
Diklorometan Yerine Kullanılan Alternatifler
-
Benzil alkol bazlı boya sökücüler
-
Alkali bazlı (kostik) çözücüler
-
NMP içermeyen solvent sistemleri
-
DCM FREE endüstriyel jeller
Depolama ve Taşıma
-
Serin, iyi havalandırılan alan
-
Güneş ışığından uzak
-
Sızdırmaz metal veya özel plastik ambalaj
-
Asit ve oksitleyicilerden ayrı tutulmalıdır
Diklorometan, Metilen klorür, DCM solvent, boya sökücü kimyasal, endüstriyel çözücü, klorlu solvent, CH2Cl2, metilen klorür zararları, diklorometan nedir, diklorometan kullanım alanları