Borik asit, kimyasal formülü H₃BO₃ olan; bor elementinin oksijen ve hidrojenle oluşturduğu, zayıf asidik karaktere sahip, beyaz kristal yapılı bir inorganik bileşiktir. Doğada serbest halde nadir bulunur; çoğunlukla bor minerallerinden (kolemanit, tinkal, uleksit vb.) elde edilir. Antiseptik özellikleri, ısıya dayanıklılığı ve kimyasal kararlılığı nedeniyle çok geniş bir kullanım alanına sahiptir.
1. Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
-
Kimyasal formül: H₃BO₃
-
Molekül ağırlığı: 61,83 g/mol
-
Görünüm: Beyaz, parlak kristaller veya ince toz
-
Koku: Kokusuz
-
Tat: Hafif acı
-
Yoğunluk: ~1,44 g/cm³
-
Erime noktası: ~170 °C (suyu kaybederek bozunur)
-
Çözünürlük:
-
Soğuk suda az, sıcak suda iyi çözünür
-
Alkol ve gliserinde çözünür
-
-
pH: %1’lik çözeltide yaklaşık 5–6
-
Kimyasal karakter: Zayıf Lewis asidi (proton vermez, OH⁻ bağlar)
2. Üretim ve Elde Edilme
-
Bor minerallerinin sülfürik asit ile reaksiyonu
-
Rafine işlemlerle yüksek saflık elde edilir
Türkiye, dünya bor rezervlerinin büyük kısmına sahip olduğu için borik asit üretiminde stratejik öneme sahiptir.
3. Kullanım Alanları
a) Sanayi
-
Cam ve seramik: Isıya ve kimyasallara dayanıklı borosilikat cam
-
Metalurji: Kaynak ve lehim işlemlerinde akı (flux)
-
Nükleer sanayi: Nötron yutucu özellik (reaktör soğutma suları)
-
Alev geciktirici ve yangın önleyici katkı
b) Tarım
-
Bor mikro besin elementi kaynağı
-
Bitkilerde çiçeklenme, meyve tutumu ve hücre duvarı oluşumu
-
Düşük dozlarda kullanılır; fazlası toksiktir
c) Sağlık ve Kozmetik
-
Antiseptik ve antifungal özellik
-
Göz yıkama solüsyonları (çok düşük konsantrasyon)
-
Kremler, losyonlar ve kozmetik ürünlerde koruyucu
d) Laboratuvar ve Eğitim
-
Tampon çözeltiler
-
Kimyasal analizlerde reaktif
-
Bor bileşikleri sentezinde ara madde
e) Diğer Kullanımlar
-
Ahşap koruyucular
-
Haşere ve böcek kontrolü
-
Elektroliz ve kaplama banyoları
4. Güvenlik, Sağlık ve Depolama
-
Düşük toksisiteye sahip olsa da yutulması zararlıdır
-
Uzun süreli ve yüksek doz maruziyetten kaçınılmalıdır
-
Serin, kuru ve kapalı ambalajlarda saklanmalıdır
-
Tarım ve gıda uygulamalarında mevzuata uygunluk şarttır
5. Saflık Türleri
-
Teknik saflık: Sanayi uygulamaları
-
Saf / Analitik (AR, ACS): Laboratuvar
-
Farmasötik / kozmetik saflık: Sağlık ve kişisel bakım ürünleri