Borik asit, kimyasal formülü H₃BO₃ olan; bor elementinin oksijen ve hidrojenle oluşturduğu, zayıf asidik karaktere sahip, beyaz kristal yapılı bir inorganik bileşiktir. Doğada serbest halde nadir bulunur; çoğunlukla bor minerallerinden (kolemanit, tinkal, uleksit vb.) elde edilir. Antiseptik özellikleri, ısıya dayanıklılığı ve kimyasal kararlılığı nedeniyle çok geniş bir kullanım alanına sahiptir.
1. Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
Kimyasal formül: H₃BO₃
Molekül ağırlığı: 61,83 g/mol
Görünüm: Beyaz, parlak kristaller veya ince toz
Koku: Kokusuz
Tat: Hafif acı
Yoğunluk: ~1,44 g/cm³
Erime noktası: ~170 °C (suyu kaybederek bozunur)
Çözünürlük:
Soğuk suda az, sıcak suda iyi çözünür
Alkol ve gliserinde çözünür
pH: %1’lik çözeltide yaklaşık 5–6
Kimyasal karakter: Zayıf Lewis asidi (proton vermez, OH⁻ bağlar)
2. Üretim ve Elde Edilme
Bor minerallerinin sülfürik asit ile reaksiyonu
Rafine işlemlerle yüksek saflık elde edilir
Türkiye, dünya bor rezervlerinin büyük kısmına sahip olduğu için borik asit üretiminde stratejik öneme sahiptir.
3. Kullanım Alanları
a) Sanayi
Cam ve seramik: Isıya ve kimyasallara dayanıklı borosilikat cam
Metalurji: Kaynak ve lehim işlemlerinde akı (flux)
Nükleer sanayi: Nötron yutucu özellik (reaktör soğutma suları)
Alev geciktirici ve yangın önleyici katkı
b) Tarım
Bor mikro besin elementi kaynağı
Bitkilerde çiçeklenme, meyve tutumu ve hücre duvarı oluşumu
Düşük dozlarda kullanılır; fazlası toksiktir
c) Sağlık ve Kozmetik
Antiseptik ve antifungal özellik
Göz yıkama solüsyonları (çok düşük konsantrasyon)
Kremler, losyonlar ve kozmetik ürünlerde koruyucu
d) Laboratuvar ve Eğitim
Tampon çözeltiler
Kimyasal analizlerde reaktif
Bor bileşikleri sentezinde ara madde
e) Diğer Kullanımlar
Ahşap koruyucular
Haşere ve böcek kontrolü
Elektroliz ve kaplama banyoları
4. Güvenlik, Sağlık ve Depolama
Düşük toksisiteye sahip olsa da yutulması zararlıdır
Uzun süreli ve yüksek doz maruziyetten kaçınılmalıdır
Serin, kuru ve kapalı ambalajlarda saklanmalıdır
Tarım ve gıda uygulamalarında mevzuata uygunluk şarttır
5. Saflık Türleri
Teknik saflık: Sanayi uygulamaları
Saf / Analitik (AR, ACS): Laboratuvar
Farmasötik / kozmetik saflık: Sağlık ve kişisel bakım ürünleri