BAKIR (II) SÜLFAT –
Bakır (II) sülfat, kimyasal formülü CuSO₄ olan; en yaygın olarak pentahidrat formunda (CuSO₄·5H₂O) bulunan, mavi renkli kristal yapılı bir inorganik tuzdur. Halk arasında göz taşı olarak bilinir. Yüksek çözünürlüğü ve biyolojik etkinliği nedeniyle tarım, sanayi, laboratuvar ve su arıtma uygulamalarında yaygın olarak kullanılır.
1. Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
-
Kimyasal formül: CuSO₄ (yaygın formu: CuSO₄·5H₂O)
-
Molekül ağırlığı:
-
Anhidrat: 159,61 g/mol
-
Pentahidrat: 249,68 g/mol
-
-
Görünüm:
-
Pentahidrat: Parlak mavi kristaller
-
Anhidrat: Beyaz – açık gri toz
-
-
Koku: Kokusuz
-
Tat: Metalik ve acı
-
Yoğunluk: ~2,28 g/cm³ (pentahidrat)
-
Çözünürlük:
-
Suda çok iyi çözünür
-
Alkolde çözünmez
-
-
pH: %1’lik çözeltide yaklaşık 3,5–4,5 (asidik)
-
Kimyasal karakter: Zayıf asidik tuz, oksitleyici özellik gösterebilir
2. Üretim ve Elde Edilme
-
Bakır metalinin veya bakır oksidin sülfürik asit ile reaksiyonu
-
Elektrolitik bakır üretiminden yan ürün olarak
-
Kristalizasyon ile pentahidrat formu elde edilir
3. Kullanım Alanları
a) Tarım
-
Fungisit ve bakterisit (özellikle bağ ve meyve ağaçları)
-
Bordo bulamacı (bakır sülfat + kireç) ana bileşeni
-
Yosun ve mantar kontrolü
Dikkat: Aşırı kullanım toprakta bakır birikimine yol açar
b) Sanayi
-
Elektrokaplama banyoları
-
Metal yüzey temizleme ve pasivasyon
-
Pigment, boya ve mürekkep üretimi
-
Tekstil boyama işlemleri
c) Su ve Çevre Uygulamaları
-
Havuz, gölet ve barajlarda alg (yosun) kontrolü
-
Su arıtma proseslerinde biyolojik denge sağlama
d) Laboratuvar ve Eğitim
-
Analitik kimyada reaktif
-
Elektrokimya deneyleri
-
Nem tayini (susuz CuSO₄ ile)
4. Güvenlik, Sağlık ve Depolama
-
Zehirli ve çevre için tehlikelidir
-
Yutulması, solunması ve cilt teması zararlıdır
-
Eldiven, maske ve gözlük kullanılmalıdır
-
Su kaynaklarına kontrolsüz verilmemelidir
-
Serin, kuru ve kapalı ambalajlarda saklanmalıdır
5. Saflık ve Formlar
-
Teknik saflık: Tarım ve sanayi
-
Saf / Analitik (AR, ACS): Laboratuvar
-
Fiziksel formlar: Kristal, toz, granül